تبلیغات
چَــمـتـا - یادداشتی بر فیلم سینمایی فروشنده

یادداشتی بر فیلم سینمایی فروشنده

یکشنبه 11 مهر 1395  11:15 ق.ظ

نوع مطلب :هنر ،

فیلم فروشنده اصغر فرهادی را باید در  ادامه  ی آثار دیگر او مانند "درباره الی" و یا "جدایی نادر از سیمین" دانست. به نظر می رسد كارگردان در این فیلم  با صراحت به تكمیل پازل ذهنی خود مشغول است. اگرچه به گفته ی كارگردان موضوع فیلم  تعرض به حریم خصوصی و حیثیت و آبروی افراد جامعه است.اما فرهادی از همان دقایق اول حرف آخر را می زند. آپارتمانی كه نماد جامعه ایران است بر اثر گود برداری غیر اصولی در حال فروپاشی است و ساكنین (افراد جامعه ) شامل زن، مرد، كودك، پیر و جوان با اضطراب و هیاهو با همراهی و كمك یكدیگر آپارتمان را ترك می كنند. تمام ساكنان آن از جمله دو شخصیت اصلی فیلم  به جهت خطرهای احتمالی ترجیح می دهند موقتا به جای دیگری نقل مكان كنند. آنها به پیشنهاد یك دوست موقتا به آپارتمانی دیگر می روند كه انجا هم آشفتگی و در به دری خاص خودش را دارد . عماد كه یك معلم است و اهل هنر در تراس خانه رو به شهر به دوست خود می گوید: دلم میخواد با لودر میزدم زیر این شهر و همه چیز رو خراب می كردم و دوباره میساختم . دوست او (بابك)می گوید: یك بار این كار را كردند و دوباره ساختند  شد این!!!. این دیالوگ در دقایق اولیه  بیانگر نوعی نگرش سیاسی به وضع موجود جامعه است كه مقدمه ای می شود برای اتفاق اصلی داستان.

عماد و رعنا هر دو در یك نمایشی به نام مرگ فروشنده بازی می كنند. بر حسب اتفاق رعنا زودتر به خانه می آید و در حین استحمام مرد غریبه ای وارد خانه شده و به او در حمام تعرض می كند و می گریزد. این واقعه خط اصلی داستان را شكل می دهد. زوج جوان از همسایگان خود اطلاع پیدا می كنند كه قبل از آنها در این خانه زن روسپی زندگی میكرد و  آنجا محل رفت و آمد مردان هوسران بود.   البته  از به كار بردن  كلمه روسپی یا معادل شبیه به آن در طول فیلم پرهیز می شود و فقط اشاره به  رفت و امد های ناجور  در این خانه دارد كه این خود جای تامل و پرسش دارد.   رعنا سخت دچار مشكلات روحی است اما به درخواست همسرش برای شكایت و پی گیری از طریق كلانتری جواب منفی می دهد. عماد اما به كمك یكی از شاگردانش سر نخی از مرد متعرض پیدا می كند. كارگردان  تلاش می كند یك مرد جوان را مضنون اصلی نشان دهد. اما به زودی مشخص می شود فرد متعرض به همسرش پیرمردی بیمار است. عماد او را در همان ساختمانی قبلی كه در حال فرو ریختن است به دام می اندازد و قصد تنبیه و احتمالا انتقام جویی دارد و همسر، دختر و داماد پیرمرد را به ساختمان دعوت می كند تا حقایق را برای آنها بر ملا سازد. این بار نیز با مخالفت همسر خود مواجه است. در پایان بر اثر یك خشونت از سوی عماد، پیرمرد بیماردر میان چشم های گریان خانواده خود و حیرت رعنا از دنیا می رود.

 فرهادی در این فیلم بطور بارز موضوع ورود به حریم خصوصی افراد و تعرض به دیگران را بعنوان یكی از ناهنجاریهای بزرگ اخلاقی بیان می كند و در مواجه با آن خشونت را كاملا نفی می كند. از نظر او هر اندازه تعرض به حریم خصوص و تجاوز به افراد باعث فروپاشی و تزلزل خانواده و جامعه است خشونت و عدم كنترل خشم نیز باعث متلاشی شدن آن می شود. ضعف بزرگ فیلم  بزرگ نمایی و زشت جلوه دادن غیرت و تعصب مردانه عماد و مظلوم نمایی و تظلم خواهی پیرمرد متعرض است. فرهادی در این فیلم پیرمرد هوسران و متعرض به حریم خصوصی خانواده را نادم، پشیمان و مورد ظلم بیشتر قرار گرفته نشان میدهد و از رفتار عماد كه برخاسته از  تعهد اخلاقی و انسانی اوست تصویری افراطی، خشن و ناپسند میسازد. بطوریكه تماشاگر در وهله اول وقتی با یك پیرمرد هوسران مواجه می شود نسبت به او حس تنفر پیدا می كند اما در پایان فرد متعرض را تبرئه و عماد را گناهكار می داند.  در چند سكانس قبل تر دانش آموز در كلاس درس كه فیلم گاو داریوش مهرجویی مورد بحث بود به معلم یعنی عماد می گوید : آدم ها هم ممكن است گاو شوند؟  عماد می گوید: بله . دانش آموز می پرسد: چطوری؟ عماد پاسخ می دهد : به مرور... و داستان طوری پرداخته می شود كه این شخصیت  كه معلم است و اهل هنر و احیانا معرف فرهنگ جامعه به مرور گاو به نظر برسد.  تمام عناصر داستانی فیلم بیانگر آن است كه جامعه فعلی ایران به جهت فقر، فساد و...  در حال تزلزل و فروپاشی است و  پایه های آن سست و ناتوان است و باید ویران شود تا دوباره آباد گردد!!! 



نوشته شده توسط: رضا عموزادی | آخرین ویرایش:دوشنبه 26 مهر 1395 | نظرات ()

برچسب ها: نقد فیلم فروشنده ، فروشنده اصغر فرهادی ، عموزادی ، ضعف فیلم فروشنده ، نقد و بررسی فروشنده ، اصغر فرهادی ، شهاب حسینی ،